Κύριος Πίνακας Διανομής (Main Switchboard)
1. Φιλοσοφία & Δομή του Ηλεκτρικού Δικτύου (Bus Bars)
Το ηλεκτρικό δίκτυο του προσομοιωτή είναι ένα μοντέλο πλήρους κλίμακας και η διανομή της ισχύος του πλοίου είναι χωρισμένη σε δύο (2) βασικούς Ζυγούς, ανάλογα με την κρισιμότητα των καταναλωτών:
1.1 Ζυγός Έκτακτης Ανάγκης (Emergency Bus Bar)
Περιλαμβάνει τους καταναλωτές που πρέπει να πάρουν ρεύμα οπωσδήποτε σε περίπτωση απώλειας ισχύος (Blackout) για την ασφάλεια του πλοίου:
• Αντλίες προ λίπανσης (πρωτεύουσας λίπανσης) λιπαντικού ελαίου (LO priming pumps) όλων των γεννητριών (Diesel, Turbo, Αξονικής).
• Βοηθητικές αντλίες ψύξης (Aux. FW pump & Aux. SW pump).
• Αεροσυμπιεστής Εκκίνησης Αρ. 2.
• Αντλία Πυρόσβεσης (Fire pump) & Αντλία Σεντινών (Bilge pump).
• Μηχανισμοί Πηδαλίου 1 & 2 (Steering Gears).
1.2 Κύριοι Ζυγοί (Main Bus Bars 1 & 2)
• Main Bus Bar 2: Τροφοδοτεί αποκλειστικά τα μεγάλα φορτία ελιγμών και καταστρώματος, δηλαδή το Bow Thruster (Προωστήρα Πλώρης) και τα Deck Machinery.
• Main Bus Bar 1: Τροφοδοτεί όλες τις υπόλοιπες κύριες αντλίες του μηχανοστασίου (Κύριες αντλίες SW, LTFW, HTFW, αντλίες καυσίμου FO, ανεμιστήρα λέβητα κ.λπ.).
Κανόνας Δικτύου: Ο Κύριος Ζυγός είναι κανονικά συνδεδεμένος με τον Ζυγό Έκτακτης Ανάγκης (μέσω του διακόπτη Bus Tie). Διαχωρίζονται μόνο όταν το πλοίο βρίσκεται σε κατάσταση Blackout και λειτουργεί η Γεννήτρια Έκτακτης Ανάγκης.
2. Διαχείριση Blackout & Γεννήτρια Έκτακτης Ανάγκης
Η Γεννήτρια Έκτακτης Ανάγκης (Emergency Generator) διαθέτει αυτόματο σύστημα ελέγχου, το οποίο αποτελεί το «κλειδί» για την επαναφορά του πλοίου:
• Όταν είναι στο AUTO: Σε περίπτωση Blackout, η γεννήτρια εκκινεί και συνδέεται αυτόματα στον Ζυγό Έκτακτης Ανάγκης μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, δίνοντας ρεύμα στο τιμόνι, τις βοηθητικές αντλίες και την πυρόσβεση.
• Αποκατάσταση (Recovery): Μόλις ο χειριστής καταφέρει να εκκινήσει και να συνδέσει μία από τις κύριες γεννήτριες του πλοίου στον Κύριο Ζυγό, το σύστημα αποσυνδέει αυτόματα την Emergency Generator. Αυτή λειτουργεί για ένα διάστημα χωρίς φορτίο (idling/cooling period) για να κρυώσει και μετά σταματά, επιστρέφοντας σε κατάσταση ετοιμότητας (AUTO).
⚠️ Σημαντικό: Σύμφωνα με τους διεθνείς κανονισμούς της SOLAS (Chapter II-1, Regulation 43) και τις απαιτήσεις των Νηογνωμόνων, σε περίπτωση ολικής συσκότισης (Blackout), η Γεννήτρια Έκτακτης Ανάγκης (Emergency Generator) πρέπει να εκκινήσει αυτόματα και να τροφοδοτήσει τον Ζυγό Έκτακτης Ανάγκης (Emergency Bus Bar) μέσα σε maximum 45 δευτερόλεπτα.
Στην πράξη, βέβαια, στα περισσότερα σύγχρονα πλοία και στους προσομοιωτές, το σύστημα είναι ρυθμισμένο να αντιδρά πολύ πιο γρήγορα:
• 0 – 5 δευτερόλεπτα: Το σύστημα αντιλαμβάνεται την πτώση τάσης στον Κύριο Ζυγό (Bus Bar) και δίνει εντολή εκκίνησης (start signal).
• Δευτερόλεπτα 5 – 15: Η Emergency Generator παίρνει μπροστά, ανεβάζει στροφές (RPM) και σταθεροποιεί την τάση (V) και τη συχνότητά της (Hz).
• Δευτερόλεπτα 15 – 20: Κλείνει αυτόματα ο διακόπτης ισχύος (Emergency Generator Circuit Breaker) και το πλοίο αποκτά ξανά τιμόνι, emergency φωτισμό και τις βασικές βοηθητικές αντλίες.
Αν η γεννήτρια κάνει περισσότερο από 45 δευτερόλεπτα να πάρει φορτίο, το πλοίο «κόβεται» στην επιθεώρηση (PSC / Survey).
3. Οδηγός Χειρισμού & Λειτουργίες ανά Panel
Κάθε τμήμα γεννήτριας στον προσομοιωτή διαθέτει όργανα μέτρησης (V, A, kW, kVAr, Hz). Για τη σωστή λειτουργία τους, προσέξτε τα εξής χειριστήρια:
3.1 Πετρελαιογεννήτριες 1 & 2 (DG 1 & 2) & Turbo-Generator (TG)
• READY (Ένδειξη Ετοιμότητας): Για να ανάψει, πρέπει η αντλία προπλήρωσης λαδιού να είναι στο AUTO, να μην υπάρχει κανένα alarm και ο έλεγχος να είναι στο Remote. Αν δεν ανάψει το READY, η γεννήτρια δεν παίρνει εκκίνηση.
• LOWER / RAISE: Ρυθμίζει τις στροφές (RPM) μέσω του κυβερνήτη (governor). Χρησιμοποιείται κατά τον συγχρονισμό για να ρυθμίσουμε τη συχνότητα (Hz) και μετά τη σύνδεση για να μοιράσουμε το ενεργό φορτίο (kW) μεταξύ των γεννητριών.
• MAGNETIZATION (Διέγερση / Μαγνητισμός): Αυξομειώνει το ρεύμα διέγερσης. Χρησιμοποιείται για τη ρύθμιση της τάσης (V) και για την εξισορρόπηση του αέργου φορτίου (kVAr) στην παράλληλη λειτουργία.
3.2 Αξονική Γεννήτρια / Κινητήρας (Shaft Generator / Motor)
Το σύστημα αυτό λειτουργεί με δύο τρόπους (PTI/PTO):
• PTO Mode (Power Take Out): Η αξονική λειτουργεί ως Γεννήτρια. Παίρνει κίνηση από τον άξονα της κύριας μηχανής και τροφοδοτεί τον Κύριο Ζυγό 2 (ελαφρύνοντας τις πετρελαιογεννήτριες κατά το ταξίδι).
• PTI Mode (Power Take In): Λειτουργεί ως Κινητήρας (Shaft Motor). Παίρνει ρεύμα από τις Diesel ή την Turbo γεννήτρια και βοηθάει στην πρόωση του πλοίου.
4. Διαδικασία Συγχρονισμού στον Προσομοιωτή
Όταν θέλουμε να βάλουμε μια δεύτερη γεννήτρια παράλληλα στο δίκτυο (ή να αλλάξουμε γεννήτριες), χρησιμοποιούμε το Synchronizing Panel.
4.1 Χειροκίνητος Συγχρονισμός (Manual)
Ο χειριστής πρέπει να ρυθμίσει τη γεννήτρια ώστε να ταιριάζει με τον ζυγό (Bus Bar) στα εξής σημεία:
1. Τάση (V): Μέσω του MAGNETIZATION.
2. Συχνότητα (Hz): Μέσω του LOWER/RAISE (πρέπει η γεννήτρια να είναι ελάχιστα πιο γρήγορη, ώστε ο δείκτης του συγχρονισκοπίου να περιστρέφεται αργά, δεξιόστροφα).
3. Φάση: Ο διακόπτης ισχύος (Circuit Breaker) κλείνει ακριβώς τη στιγμή που ο δείκτης του συγχρονισκοπίου δείχνει «12 η ώρα» (favorable αιχμή).
4.2 Ημιαυτόματος Συγχρονισμός (SEMI AUTO)
Απλοποιεί τη διαδικασία στον προσομοιωτή:
• Ο χειριστής επιλέγει τη γεννήτρια και φέρνει χειροκίνητα την τάση και τη συχνότητα κοντά στα όρια του ζυγού.
• Μόλις οι τιμές βρεθούν εντός ορίων, ο προσομοιωτής αναλαμβάνει να κλείσει τον διακόπτη (Circuit Breaker) αυτόματα στην ιδανική φάση.
5. Προστασίες Γεννητριών & Tripping (SOS)
Αν ο διακόπτης μιας γεννήτριας «πέσει» (TRIPPED), στην οθόνη θα ανάψει η αντίστοιχη ένδειξη ασφαλείας (SAFETY). Ο χειριστής πρέπει να γνωρίζει τις αιτίες:
6. Σύνδεση Παροχής Ξηράς (Shore Power) — Checklist Χειρισμού
Για να πάρει το πλοίο ρεύμα από την ξηρά (π.χ. σε επισκευή ή cold ironing), ακολουθούμε τα εξής βήματα στον προσομοιωτή:
1. Ακινητοποίηση πλοίου: Η ταχύτητα και οι στροφές της Κύριας Μηχανής πρέπει να είναι μηδενικές (STOP SHIP).
2. Έλεγχος Φοράς Φάσεων: Όταν συνδεθεί το καλώδιο, ο προσομοιωτής επιλέγει τυχαία τη διαδοχή των φάσεων. Αν ανάψει η κόκκινη λυχνία WRONG ROTATION ON SHORE, οι φάσεις είναι ανάποδα (αριστερόστροφη φορά).
3. Διόρθωση: Πατάμε το κουμπί εναλλαγής φάσεων στο Shore Power Section, η λυχνία σβήνει (η φορά γίνεται δεξιόστροφη – clock-wise).
4. Σύνδεση: Κλείνουμε τον διακόπτη (Circuit Breaker) για να τροφοδοτήσουμε τον Κύριο Ζυγό.
⚓ Τι είναι το Cold Ironing (Ηλεκτροδότηση από την Ξηρά);
Ο όρος προέρχεται από την εποχή των ατμόπλοιων, όταν οι μηχανές έσβηναν εντελώς στο λιμάνι και τα μέταλλά τους κρύωναν, γινόμενα «κρύα σίδερα» (cold iron).
Στη σύγχρονη ναυτιλία, σημαίνει ότι το πλοίο σβήνει εντελώς όλες τις ηλεκτρογεννήτριές του όσο είναι δεμένο και τροφοδοτείται αποκλειστικά με ρεύμα από την ξηρά. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνονται μηδενικές εκπομπές ρύπων και μηδενικός θόρυβος στο λιμάνι, ενώ δίνεται η ευκαιρία στο πλήρωμα να πραγματοποιήσει με ασφάλεια εργασίες συντήρησης στις γεννήτριες του πλοίου.
